W niedzielne popołudnie mieszkańcy Knurowa wzięli udział w wyjątkowym spacerze po III Kolonii. Wydarzenie, nazwane „Rajzą”, poprowadził Paweł Gradek, a towarzyszyła mu Orkiestra KWK Knurów pod batutą Mariusza Kowalczyka. Dźwięki górniczej orkiestry poderwały mieszkańców z poobiedniej sjesty – wychodzili na podwórza i z zaciekawieniem obserwowali przemarsz.
Wspomnienia mieszkańców
Najważniejszą częścią rajzy były opowieści byłych i obecnych mieszkańców. Pani Weronika Moder z domu Ruda wspominała 26 stycznia 1945 roku, gdy z okien domu przy ul. Ogrodowej widziała płonącą cegielnię Machoczka. W domu jej dziadków Rosjanie urządzili sztab, a w ogrodzie po drugiej stronie ulicy zainstalowali radiostację. Swoją historię opowiedziała także 98-letnia pani Genowefa, wychowana w familoku przy ul. Sienkiewicza.
Nie zabrakło wątków filmowych. Paweł Gradek pokazał podwórze, po którym młody Artur Barciś jeździł Jawą podczas realizacji serialu „Odlot” w reżyserii Janusza Dymka. Przy sklepie „Żabka” opowiedział o jedynym dwurodzinnym familoku na III Kolonii.
Szczególnie barwnie opowiadał Andrzej Bomba, znany czytelnikom „Przeglądu Lokalnego” jako „Synek z III Koloniji”. Z humorem odtworzył swoje sielskie dzieciństwo, realia życia w familoku i podwórkowe zabawy – świat, którego już niemal nie ma.
Przy ulicy Józefa Janty wspomniano o Pierwszej Kapeli z Janty, założonej w latach 50. przez Waltera Pisulę. Dwaj członkowie drugiego składu, powołanego w latach 70. przez Konrada Groborza, opowiedzieli m.in. o udziale w filmie Janusza Kidawy „Komedianci z wczorajszej ulicy”.
Po pamiątkowym zdjęciu i opowieści o początkach osiedla rajzowicze ruszyli na podwórko pani Anieli Mordziołek z domu Polak. 90-latka wróciła pamięcią do czasów II wojny światowej, gdy jej rodzina musiała opuścić dom przy ul. Poniatowskiego z powodu – jak wspominała – pewnej fanatycznej Ślązaczki. Polakowie znaleźli schronienie w Gierałtowicach. Po wojnie wrócili do swojego familoka, a syn byłej lokatorki przyszedł do nich, by przeprosić za zachowanie matki i poprosić o dokumenty, które kobieta ukryła w drzwiach chlewika.
– Lata żeśmy się nie widziały! – Weronika Moder nie posiadała się ze szczęścia, widząc koleżankę z czasów młodości w tak znakomitej formie. Orkiestra zagrała tusz i „Sto lat” dla wyraźnie wzruszonej pani Mordziołek.
Niedzielna rajza po raz kolejny pokazała, że III Kolonia to nieprzebrane bogactwo historii. Było to spotkanie mieszkańców, wspomnień i miejsc, z górniczą orkiestrą w tle.
Spacer odbył się w ramach projektu „III Kolonia i Czerwone Osiedle – knurowskie górnicze wspólnoty pamięci i dziedzictwa”, realizowanego przez Centrum Kultury z rządowego programu „Kultura ludowa i tradycja”. Przed uczestnikami kolejne działania: warsztaty genealogiczne dla dzieci i dorosłych, badania terenowe, digitalizacja i archiwizacja źródeł oraz praca nad książką poświęconą historii obu osiedli. Projekt ma służyć zachowaniu i popularyzacji dziedzictwa knurowskich społeczności górniczych oraz ocaleniu od zapomnienia wspomnień ich mieszkańców.
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.
Źródło: Centrum Kultury w Knurowie
